Terapia skoncentrowana na osobie

 

Carl_RogersUrodzony w 1902 roku Carl Rogers był twórcą zarówno teorii osobowości, jak i opartej na niej terapii niedyrektywnej, z którą zresztą jest do dziś przede wszystkim utożsamiany. Warto podkreślić, że jego koncepcja struktury osobowości ludzkiej wyrosła z wieloletniej praktyki terapeutycznej.

 

 

Podstawowe założenia koncepcji struktury i rozwoju osobowości oraz przyczyna zablokowania rozwoju.

 

- Całość doświadczenia osoby to jego pole fenomenologiczne, które obejmuje wszystko to, co dzieje się w obrębie organizmu (żywego, rozwijającego się, całościowego systemu). Pole to obejmuje ono zarówno doświadczenia świadome, jak i nieświadome.

 

- Osoba na podstawie tych doświadczeń buduje swój własny obraz świata, który może być bardziej lub mniej zgodny z rzeczywistością.

 

- Z pola fenomenologicznego wyodrębnia się pojęcie (lub obraz) „ja”, zawierające spostrzegane różnorakie właściwości samego siebie oraz relacje między „ja” a innymi „ja”. Obraz ten może dotyczyć tego, jakie „ja” rzeczywiście jest („ja” realne), bądź jakie chciałoby być („ja” idealne).

 

- Osoba jest przystosowana wówczas, kiedy jej własne pojęcie „ja” jest zgodne z doświadczeniami organizmu. W przeciwnym wypadku rodzi się lęk oraz zachowania obronne.

 

- Organizm dąży do samorealizacji i rozwoju (stania się pełną osobą), co odbywa się poprzez zaspakajanie odczuwanych potrzeb (szczególnie uznania ze strony innych oraz szacunku do siebie) i zależy od wpływu wywieranego przez innych ludzi, szczególnie w dzieciństwie.

 

- Rodzice oraz inni ludzie oceniają zachowanie dziecka raz pozytywnie, a raz negatywnie, a także wysyłają oni komunikaty sprzeczne na poziomie werbalnym i niewerbalnym. Formułują poprzez to warunki akceptacji (lub wartości) osoby.

 

- Powoduje to, że doświadczenia nieaprobowane („złe” zachowania, uczucia) są wyłączane z obrazu „ja”, co sprawia, że staje się on niezgodny z doświadczeniem organizmu. Dziecko pragnie być takim, jak chcą go widzieć inni, a nie takim, jakim jest naprawdę.

 

- W ten sposób w obrębie osoby powstaje napięcie, doświadczenia niezgodne z zafałszowanym obrazem „ja” są neutralizowane dzięki mechanizmom obronnym: podlegają racjonalizacji, zastąpieniu fantazjami, są wypierane lub projektowane na innych. Wartość „ja” podnosi się, ale doświadczenie nie zostaje rozpoznane.

 

Proces terapii

 

- Terapeuta dąży do stworzenia odpowiednich warunków (niezagrażającej dla „ja” sytuacji), w rezultacie niezgodne z „ja” doświadczenia mogą zostać dostrzeżone, zaakceptowane, a następnie zasymilowane (włączone do obrazu „ja”). Terapeuta osiąga to poprzez:

1) Bezwarunkową akceptację

2) Empatię

3) Własną autentyczność i spójność pomiędzy różnymi poziomami komunikacji wobec klienta

 

- Akceptacja własnych, trudnych uczuć (złości, lęku, napięcia) sprawi, że osoba będzie również lepiej rozumieć ludzi jako odrębne od niej osoby. W rezultacie polepszą się jej relacje i zmniejszy się ilość konfliktów z innymi.

 

- Ponadto klient nauczy się, że każde ze swoich własnych doświadczeń może traktować jako niezagrażające i będzie mógł je ocenić z nowej perspektywy.

 

 

Literatura

 

C. Rogers, Consueling and psychotherapy, Houghton Mifflin, Boston 1942.

C. Rogers, Client-centered therapy; its current practice, implications and theory, Houghton Mifflin, Boston 1961.

C. Rogers, On becoming a person, Houghton Mifflin, Boston 1961.

C. S. Hall, G. Lindzey, Teoria Rogersa, w: Teorie osobowości, tłum. J. Kowalczewska, PWN, Warszawa 1994, s. 263-290.

U. Jakubowska, Terapia Carla Rogersa skoncentrowana na osobie, w: L. Grzesiuk (red.) Psychoterapia. Teoria. Podręcznik akademicki, Enteia, Warszawa 2005, s. 178-181.