Terapia gestalt

 

Fritz_Perls

Twórcą terapii Gestalt był Fritz Perls (1893-1970), psychiatra i psychoterapeuta pochodzący z Niemiec, po wojnie działający w USA, pracujący m.in. w Instytucie Esalen w Kalifornii. Początkowo związany z psychoanalizą, porzucił ją na rzecz własnej koncepcji osobowości i terapii.

 

 

 

Koncepcja osobowości i przyczyny powstawania zaburzeń

 

- Psychoterapia gestalt oparta jest na psychologii postaci M. Wertheimera, W. Köhlera i K. Koffki, której główna teza głosi, że człowiek organizuje swoje doświadczenie w całość zwaną postacią lub figurą (niem. Gestalt).

 

- Według Perlsa nie tylko wszelkie doświadczenia zmysłowe zewnętrzne (płynące ze świata) i wewnętrzne (płynące z ciała), lecz także emocjonalne są tak strukturyzowane (porządkowane), iż tworzą osobne całości (figury). Każda figura jest postrzegana na jakimś określonym tle.

 

- Proces wyłaniania się figur z tła i przechodzenia do tła jest dynamiczny. Jedne figury, które aktualnie są w polu świadomości, przechodzą w inne.

 

- Jako figury ujawniają się również człowiekowi potrzeby, które dzięki temu ujawnieniu mogą być zaspakajane poprzez odpowiednie, charakterystyczne dla danej potrzeby działania. Proces od ujawnienia się potrzeby do jej zaspokojenia i pojawienia się innej ma charakter kolisty:

 

świadomość potrzeby pobudzenie działanie kontakt zaspokojenie przejście do tła i wyłonienie nowej potrzeby

 

- W prawidłowo funkcjonującej psychice potrzeby nieustannie się ujawniają i są zaspakajane na bieżąco, w sposób płynny. Człowiek decyduje, w jaki sposób zaspokoi daną potrzebę; z jakim przedmiotem lub osobą wejdzie w kontakt.

 

- Osoba, która dopiero zmierza do integracji, przeżywa konflikt pomiędzy „panem” i „poddanym”. „Pan” odzwierciedla obowiązki i powinności płynące ze społeczeństwa, zewnętrzne wobec jednostki ideały i wartości, „poddany” wyraża impulsy biologiczne i zmysłowe, własne pragnienia.

 

- Narzucenie przez „pana” kontroli może powodować, że jednostka oddziela się od własnych przeżyć, które się nie ujawniają w świadomości, również na poziomie ciała (te doświadczenia nie są organizowane w figurę). W efekcie może ona nie być świadoma pewnych jego części.

 

- Inne doświadczenia, nieakceptowane przez „pana”, są błędnie nazywane, mogą ulegać projekcji lub zniekształceniu w fantazji. Nawet, jeśli zostaną właściwie określone, pobudzenie może zostać zablokowane i pragnienia nie są realizowane w działaniu.

 

- W rezultacie człowiek nie realizuje się poprzez wyzwolenie naturalnej energii organizmu, która zostaje zablokowana i staje źródłem napięcia emocjonalnego, a także chorób somatycznych.

 

- Osoby takie w kontaktach z innymi są skoncentrowane na sobie oraz sztywne w swojej ekspresji emocjonalnej; pojawia się również dysonans pomiędzy ich wypowiedziami a językiem ciała.

 

Proces terapii

 

- Terapia ma charakter niedyrektywny – terapeuta powstrzymuje się od komentarzy i interpretacji przyczynowo-skutkowych; stwarza klientowi przestrzeń do pełniejszego doświadczania siebie.

 

- Kluczowe jest odniesienie „tu i teraz” – nawet wydarzenia przeszłe są analizowane z tej perspektywy, pod kątem bieżących doświadczeń.

 

- W procesie terapii klient przy udziale terapeuty zmierza do pełniejszego uświadomienia sobie własnych myśli, uczuć, pragnień i doznań cielesnych. Skutkuje to doświadczaniem „domkniętych” figur (ew. domykaniem ich), a także uświadomieniem sobie własnych potrzeb i zaspokojeniem ich.

 

- Prowadzi to również do satysfakcjonujących relacji z innymi.

 

- Istotny jest moment wyboru, poprzez który wyraża on siebie – w terapii kładzie się nacisk na wolność i odpowiedzialność klienta, to on podejmuje wszelkie decyzje, także te dotyczące przebiegu terapii.

 

- Terapia prowadzi zatem do odkrycia siebie na nowo, szczególnie jako osoby bogatej w potrzeby, myśli i uczucia, która w sposób wolny może decydować o sobie i o tym, co uczyni z tym, co w sobie odkrywa.

 

Literatura

F. Perls, Gestalt therapy verbatim, Real People Press, Lafayette 1969.

F. Perls, The Gestalt approach to therapy, Science and Behavior Books, Palo Alto 1973.

F. Perls, Cztery wykłady, w: K. Jankowski (red.), Psychologia w działaniu, Czytelnik, Warszawa 1981.

U. Jakubowska, Psychoterapia Gestalt, w: L. Grzesiuk (red.) Psychoterapia. Teoria. Podręcznik akademicki, Enteia, Warszawa 2005, s. 181-185.